Serbest Bölgeden Türkiye'ye Satış: Vergileme ve %85 Etkisi

Serbest bölge, gümrük mevzuatı uygulaması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışı sayılır. Bu yüzden bölgeden Türkiye'ye yapılan her mal satışı, Türkiye açısından bir İTHALAT işlemidir: ithalat rejimi hükümleri uygulanır, gümrük beyannamesi ve SBİF birlikte düzenlenir, ithalat vergileri gündeme gelir.

Hangi vergiler doğar?

• Gümrük vergisi: eşyanın menşeine ve statüsüne göre; Türk menşeli veya serbest dolaşım statüsü belgelenen eşyada gümrük vergisi doğmaz.
• İthalat KDV'si: serbest bölgeden Türkiye'ye mal teslimi KDV açısından ithalattır; KDV gümrükte ödenir.
• Varsa ÖTV ve diğer ithalat mali yükleri (ürün grubuna göre).

Bölgede üretilen ürünlerde önemli imkân: girdi bazlı vergileme

Serbest bölgede üretilen bir ürün Türkiye'ye serbest dolaşıma girerken, talep hâlinde vergilendirmenin ürünün tamamı yerine bünyesine giren serbest dolaşımda olmayan (üçüncü ülke menşeli) girdiler üzerinden yapılması istenebilir. Türk menşeli veya daha önce serbest dolaşımda bulunan girdiler için vergi ödenmez. Bu imkânı kullanabilmek, üretimde hangi girdiden ne kadar kullanıldığını — yani reçete ve tüketim kayıtlarını — belgeleyebilmeye bağlıdır.

%85 ihracat oranına etkisi

Türkiye'ye satışlar, 3218 Tebliğ hesabında İHRACAT sayılmaz: oranın payında yalnızca yurt dışına gerçekleşen ihracat FOB'u yer alır; ancak Türkiye'ye satılan ürünler de ÜRETİLEN mal olarak paydadadır. Yani iç piyasaya satış arttıkça oran mekanik olarak düşer. Yıl içinde Türkiye satış payınız %15 sınırına yaklaşıyorsa, kalan aylardaki üretim-sevkiyat planını orana göre kurmanız gerekir.

Belge düzeni

• SBİF + gümrük beyannamesi birlikte ve tutarlı düzenlenmelidir (GTİP, miktar, kıymet).
• Menşe ve statü ispatı: Türk menşeli/serbest dolaşımdaki girdiler için tevsik edici belgeleri saklayın.
• Fatura ve kıymet: ilişkili şirkete satışlarda emsallere uygunluk (transfer fiyatlandırması) gözetilmelidir.
• Stok düşümü: Türkiye'ye satılan ürünün hammadde tüketimi reçete üzerinden kayda alınmalıdır.

Serbest Bölge Üretim Kontrol, Türkiye yönlü hareketleri ayrı izler: %85 oranındaki etkiyi anında gösterir, reçete bazlı tüketimi otomatik düşer ve girdi bazlı vergileme talebine dayanak olacak tüketim dökümünü CSV olarak verir.