%85 İhracat Şartı: Serbest Bölgede Vergi İstisnasının Anahtarı

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu, üretim faaliyet ruhsatı ile çalışan firmalara önemli vergi avantajları tanır. Bu avantajların merkezindeki koşul: firmanın ürettiği ürünlerin toplam FOB bedelinin en az %85'ini yurt dışına ihraç etmesidir. Şart sağlandığında istihdam edilen personele ödenen ücretler üzerindeki gelir vergisi stopajı teşviki ve üretim faaliyetinden elde edilen kazanç istisnaları devreye girer.

Oran nasıl hesaplanır?

3218 sayılı Kanun Genel Tebliği (Seri No:1) uyarınca oranın paydası, satılan değil ÜRETİLEN ürünlerin toplam FOB bedelidir (birim FOB fiyatı × üretilen miktar). Pay ise yurt dışına fiilen gerçekleşen ihracatın FOB bedelidir. Hesap yıllık bazda yapılır; üretimin yapıldığı yıl ile satışın gerçekleştiği yıllar arasındaki ilişki raporlamada ayrıca izlenir.

Örnek hesap

Bir perde üreticisi yıl içinde birim FOB'u 20 $ olan 50.000 adet ürün üretmiş olsun: üretilen FOB = 1.000.000 $. Aynı yıl 870.000 $ FOB bedelli ürün yurt dışına ihraç edilmiş, 90.000 $ Türkiye'ye satılmışsa oran = 870.000 ÷ 1.000.000 = %87 → şart sağlanır. İhracat 830.000 $ olsaydı oran %83'te kalır ve istisna koşulu o yıl için sağlanamazdı.

Kimin tespit etmesi gerekir?

Şartın sağlandığı, Yeminli Mali Müşavir (YMM) tarafından düzenlenen Serbest Bölge Faaliyet Tasdik/Tespit Raporu ile belgelenir. Rapor; üretilen ürünlerin miktar ve FOB değerlerini, ihracat gerçekleşmelerini ve hammadde tüketimini içerir. Süresinde ibraz edilmemesi teşvikin kaybına yol açabilir.

Sık yapılan hatalar

• Oranı sevk edilen (satılan) mallar üzerinden hesaplamak — payda üretilen maldır.
• Taslak/onaysız SBİF'leri gerçekleşmiş ihracat saymak — yalnızca dosyalanmış işlemler sayılır.
• Dönemlik (çeyreklik) izlemeyi yıllık hesabın yerine koymak.
• Üretim yılı ile satış yılı farkını raporlamada ihmal etmek.

Serbest Bölge Üretim Kontrol, dönem bazlı göstergenin yanında Tebliğ formülüne uygun yıllık hesabı (gerçekleşen ihracat FOB ÷ üretilen FOB) otomatik üretir ve YMM raporu için gerekli tabloları tek tıkla dışa aktarır.